RİBA nasıl uygulanır ve puanlanır? Lise için adım adım

Rehberlik İhtiyacı Belirleme Anketi (RİBA), okulun rehberlik ve psikolojik danışma programı hazırlanırken “bu yıl neye öncelik vereceğiz” sorusunu öğrenciye, veliye ve öğretmene sorar. MEB Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü'nün formudur; her kademe için ayrı öğrenci, veli ve öğretmen formu vardır. Bu yazı lise formlarını anlatır.

Hangi form, kaç madde

Her madde iki ifadeden oluşur: A ve B. Dolduran kişi, ikisinden daha çok ihtiyaç duyduğunu seçer. İkisine de ihtiyaç olabilir, hiçbirine olmayabilir; yine de her maddede bir seçim yapılır ve hiçbir madde boş bırakılmaz. Forma ad yazılmaz.

Kime, kim uygular

• 2024–2025 açıklamalarına göre lisede öğrencilerin, velilerin ve öğretmenlerin yüzde 30'una uygulanır.
• Öğrenci ve veli formlarını sınıf rehber öğretmeni, öğretmen formunu rehber öğretmen uygular.
• Gerektiğinde çevrim içi ve uzaktan uygulanabilir.

Oran ve son tarih her yıl rehberlik ve araştırma merkezinin (RAM) yazısıyla kesinleşir. Buradaki bilgiler 2024–2025 açıklamalarına dayanır; kendi ilinizin güncel yazısına bakın.

Sonuç çizelgeleri

İki Excel çizelgesi vardır: sınıf sonuç çizelgesi (S.Ç.13.a) ve okul sonuç çizelgesi (S.Ç.14.a).

1. Cevaplar şube şube sınıf sonuç çizelgesine girilir.
2. Rehber öğretmen her şubenin “Sonuç” sayfasını okul sonuç çizelgesine aktarır.
3. Okul rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri yürütme komisyonu, sonuçlara ve yıl içindeki gözlemlere bakarak okulun iki özel hedefini belirler; bunlar çizelgenin “Yönerge” sayfasına yazılır.
4. Okul sonuç çizelgesi Excel dosyası olarak EBYS üzerinden RAM'a gönderilir. 2024–2025'te son gün 16 Mayıs'tı.

Doldurulmuş formlar ve sınıf çizelgeleri RAM'a gönderilmez, okulda kalır. Uygulanan anket sayıları ayrıca e-Rehberlik sistemine işlenir.

Puan nasıl hesaplanır

Çizelgede 40 rehberlik hedefi vardır. Her madde bunlardan ikisini karşı karşıya getirir; bir grubun (öğrenci, veli ya da öğretmen) bir hedefi kaç kez seçtiği sayılır. Sonra üç adım izlenir.

1. T puanı. Her grupta hedefin seçilme sayısı, o grubun ortalamasına ve standart sapmasına göre ortak bir ölçeğe çevrilir. T = (seçilme sayısı − ortalama) ÷ standart sapma × 10 + 50
2. Ağırlıklı standart puan. Üç grubun T puanı tek puanda birleşir. Puan = öğrenci T × 0,39 + veli T × 0,28 + öğretmen T × 0,33
3. Okul sonucu. Şubelerin puanlarının ortalaması alınır ve hedefler büyükten küçüğe sıralanır. En yüksek puanlı hedefler çizelgede kırmızıyla işaretlenir; okulun öncelikleri bunlardır.

T puanını okumak kolaydır: 50, o grubun ortalama ilgisidir. 60 ve üstü, hedefin o grupta belirgin biçimde öne çıktığını gösterir.

Çizelgeyi kontrol ederken iki nokta

Kendi hesabımızı MEB çizelgesiyle karşılaştırırken, kullandığımız dosyada iki noktaya rastladık. Elinizdeki sürümde aynısı olup olmadığına bakmanızı öneririz.

• Sorulmayan hedefler. Veli formunda 25. ve 32. hedef, öğretmen formunda 19. ve 32. hedef yer almaz. Bu hedeflerde o grup “sıfır kez seçildi” diye hesaba girerse puan haksız yere düşer. Doğrusu, o grubu bu hedefte hesap dışı bırakıp kalan ağırlıkları oranlamaktır.
• Satır kayması. Sonuç sayfasının alt satırlarında öğretmen T puanının bir alttaki hedeften okunduğunu gördük. Her hedefin puanı kendi satırından gelmelidir.

Çevrim içi uygularken

• Ad sormayın. Puanlama için şube bilgisi yeter.
• Öğrenci formunu sınıfta doldurtun. QR kodu tahtaya yansıtıp ders saatinde doldurtmak katılımı artırır, aynı kişinin iki kez doldurmasını da önler.
• Veliye şube grubundan ulaşın. Kısa bir açıklama, soru sayısı, son gün ve bağlantı yeter; form yaklaşık beş dakika sürer.
• Öğretmen, derse girdiği her şube için bir kez doldurur.
• Az cevaplı şubeye temkinli bakın. Birkaç cevapla hesaplanan puan yön göstermez.

Yol Haritan'da RİBA

Yol Haritan'da rehber öğretmen anketi kampüsü için bir kez başlatır ve son günü seçer. Her şube için öğrenci QR kodu ile veliye gönderilecek hazır mesaj çıkar; öğretmenler formu sisteme girerek doldurur. Ekran, yüzde 30 hedefine ne kadar yaklaşıldığını şube şube gösterir. Süre dolunca hedeflerin sırası ve MEB düzenindeki okul sonuç çizelgesi hazırdır; Excel olarak indirilir. Öğrenci ve veli cevabında ad, numara ya da telefon tutulmaz.

Kaynak

Formlar ve sonuç çizelgeleri MEB Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü'nün sitesinde, “Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetleri” bölümünün “Formlar ve Ölçme Araçları” başlığındadır: orgm.meb.gov.tr.